Aynı yapay zekâ aracını kullanan iki işletmeden biri "işe yaramıyor, hep genel şeyler yazıyor" derken diğeri haftada saatlerce zaman kazanıyor. Farkın büyük kısmı araçta değil, istemde (prompt). Bu yazıda işletme sahiplerinin günlük işlerde hemen kullanabileceği, çoğu az bilinen 12 tekniği örnekleriyle topladık. Hepsi ChatGPT, Gemini, Claude ve benzeri araçlarda çalışır.
1. Şirket kartını sabitleyin
Her konuşmaya işletmenizi baştan anlatmak yerine beş satırlık bir şirket kartı hazırlayın ve her istemin başına yapıştırın: ne yapıyorsunuz, kime satıyorsunuz, fiyatlar, ses tonu, kaçınılacak kelimeler. Birçok araçta bunu "özel talimat" ya da proje bilgisi olarak kaydedebilirsiniz.
2. Rol değil, durum verin
"Sen bir pazarlama uzmanısın" demek az şey değiştirir. Durumu anlatmak çok daha etkilidir: "Kadıköy'de 12 masalık bir kafeyiz, hafta içi öğle saatleri boş geçiyor, bütçemiz yok, Instagram'da 900 takipçimiz var." Model artık genel tavsiye değil, sizin durumunuza cevap verir.
3. Örnek verin, tarif etmeyin
"Samimi ama profesyonel yaz" yerine beğendiğiniz iki eski metni yapıştırın: "Bu iki paylaşımın tonunda yaz." Örnek, sıfatlardan daha net bir talimattır.
4. Yasaklı kelime listesi
Yapay zekâ metinlerini tanınır kılan kelimeler bellidir: "eşsiz", "muhteşem", "kaçırmayın", "hayallerinizi gerçekleştirin". İstemin sonuna bir yasak listesi ekleyin. Bu tek hamle, çıktının "yapay zekâ yazmış" hissini belirgin biçimde azaltır.
Kurallar: Şu kelimeleri kullanma: eşsiz, muhteşem, kaçırmayın, harika, mükemmel, hayalinizdeki, bir adım önde. Ünlem en fazla bir tane. Cümleler kısa olsun.5. Önce soru sordurun
Karmaşık işlerde modele doğrudan iş vermek yerine önce sizi sorgulamasını isteyin: "Bu kampanya metnini yazmadan önce bana en fazla 5 soru sor, cevaplarıma göre yaz." Eksik bilgiyi siz değil, model fark eder.
6. İki seçenek isteyin
Tek bir çıktı istediğinizde onu düzeltmeye çalışırsınız; iki seçenek istediğinizde seçersiniz. Seçmek düzeltmekten hızlıdır. Yorum yanıtı, başlık, e-posta konusu gibi kısa metinlerde özellikle işe yarar.
7. "Emin olmadığın yeri işaretle"
Yapay zekânın bilmediği yerde uydurma eğilimi vardır. İsteme şunu ekleyin: "Bilmediğin ya da emin olmadığın her bilgiyi [KONTROL] diye işaretle, tahmin yürütme." Fiyat, tarih ve mevzuat içeren metinlerde bu satır sizi ciddi hatalardan korur.
8. Biçimi tarif edin
Çıktının biçimini baştan söyleyin: "Tablo olarak ver: sütunlar tarih, platform, konu, ilk cümle." ya da "En fazla 4 cümle." Biçim belirsiz kaldığında model uzun ve dağınık yazar.
9. Kötü örneği de gösterin
"Şöyle olmasın" demek bazen "şöyle olsun" demekten etkilidir. Beğenmediğiniz bir metni yapıştırıp "Bu metindeki sorunları listele, sonra bu sorunları taşımayan yeni bir versiyon yaz" deyin. Model hem neyi istemediğinizi öğrenir hem de kendi kontrol listesini çıkarır.
10. Müşteri gözüyle eleştirtin
Yazılan metni yayınlamadan önce ikinci bir istemle test edin:
Sen bu metni Instagram'da kaydırırken gören, işletmeyi tanımayan, 35 yaşında bir mahalle sakinisin. Bu metni okuyunca neyi anlamadın, nerede sıkıldın, neye inanmadın? Üç madde yaz. Sonra metni bu üç maddeye göre düzelt.11. Uzun işi parçalara bölün
"Bana tüm aylık sosyal medya planını, metinlerini ve etiketlerini yaz" gibi büyük istemler kalitesiz çıkar. İşi adımlara bölün: önce takvim, sonra her gönderi için ilk cümleler, sonra metinler. Her adımda siz seçin; model bir sonraki adıma sizin seçiminizle geçsin.
12. Kaynak ve tarih isteyin
Rakip, fiyat ya da mevzuat araştırmasında web arama özelliği olan bir araç kullanın ve şunu ekleyin: "Her bilginin yanına kaynak bağlantısını ve tarihini yaz. Kaynak bulamadığın bilgiyi yazma." Kaynaksız bir pazar araştırması, güzel yazılmış bir tahminden ibarettir.
Hepsini birleştiren şablon
[ŞİRKET KARTI]
Durum: [ne oluyor, ne istiyoruz, kısıtlar]
Örnek ton: [beğendiğiniz 1-2 eski metin]
Görev: [tek ve net iş]
Biçim: [uzunluk, tablo, madde sayısı]
Kurallar: Yasaklı kelimeler: [...]. Emin olmadığın bilgiyi [KONTROL] diye işaretle. Kartta olmayan fiyat yazma.
Önce bana en fazla 3 soru sor; cevaplarıma göre 2 seçenek yaz.Önce ve sonra: aynı işin iki istemi
Tekniklerin etkisini görmenin en iyi yolu karşılaştırmaktır. Bir butik giyim mağazası için kampanya duyurusu:
Zayıf istem: "Mağazam için indirim duyurusu yaz."
Bu istemle gelen metin muhtemelen "Büyük indirim başladı! Kaçırmayın!" gibi bir cümleyle açılır, oranı ve tarihi kendi uydurur, hangi ürünlerin indirimde olduğunu bilmez.
Güçlü istem:
Nişantaşı'nda kadın giyim satan, 8 yıllık bir butiğiz. Müşterimiz 30-50 yaş, sade ve kaliteli parça arayan kadınlar. Ton: sakin, zarif, abartısız; "kaçırmayın", "çılgın", "muhteşem" yok.
Kampanya: Sonbahar sezonu triko ürünlerinde indirim, [başlangıç]-[bitiş] tarihleri arasında, oran [oran]. Yalnız verdiğim bilgileri kullan; tarih ve oranı değiştirme.
Instagram gönderisi için 2 seçenek yaz: biri ürüne odaklı, biri mevsime odaklı. Her biri en fazla 4 cümle, sonunda tek bir harekete geçirici cümle.İkinci istemde durum, ton, yasaklı kelimeler, gerçekler, biçim ve iki seçenek bir arada. Yazması bir dakika daha uzun sürer; düzeltmesi ise çok daha kısa.
Sık yapılan istem hataları
- Aynı konuşmada her şeyi yaptırmak: Uzayan konuşmalarda model baştaki kuralları unutmaya başlar. Yeni iş için yeni konuşma açın ve şirket kartını tekrar verin.
- "Daha iyi yap" demek: Neyin kötü olduğunu söylemeden istenen iyileştirme rastgele değişiklik üretir. "İlk cümle çok uzun, ikinci paragraf fiyat bilgisini tekrar ediyor" gibi somut olun.
- Gerçekleri modele bırakmak: Fiyat, tarih, adres ve oran gibi bilgileri her zaman siz verin; modelin bunları bilmesini beklemeyin.
Prompt hileleri nerede biter?
Bu teknikler genel araçlardan alacağınız sonucu belirgin biçimde iyileştirir. Yine de üç şeyi istemle çözemezsiniz: kalıcı hafıza (her seferinde şirket kartını yapıştırmanız gerekir), süreklilik (işi siz başlatmazsanız başlamaz) ve kontrol (fiyat ve rakam doğruluğu sizin dikkatinize kalır). ajaniq bu üç noktayı ürünün içine yerleştirir: şirket hafızası kalıcıdır, işler takvimle başlar ve kaynakta olmayan fiyat ile rakam çıktıya giremez. Farkı ayrıntılı görmek için ajaniq ile ChatGPT karşılaştırması sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Prompt ne demek?
Prompt (istem), yapay zekâya verdiğiniz talimattır. Ne kadar net ve bağlamlı olursa çıktı o kadar işinize özel olur.
Türkçe mi İngilizce mi istem yazmalıyım?
Çıktıyı Türkçe istiyorsanız istemi de Türkçe yazmanız genellikle yeterlidir. Güncel modeller Türkçeyi iyi anlar; ses tonu ve yerel ifadeler için Türkçe örnek vermek daha etkilidir.
Hazır prompt kütüphaneleri işe yarar mı?
Başlangıç için fikir verirler; ama asıl farkı sizin şirket kartınız, örnekleriniz ve kurallarınız yaratır. Hazır istemi kendi bilginizle doldurmadan kullanmak genel sonuç verir.
Aynı istem neden her seferinde farklı sonuç veriyor?
Dil modelleri her çalıştırmada küçük farklarla üretir. Biçimi, uzunluğu ve kuralları net yazdıkça sonuçlar birbirine yaklaşır.